Η ζημία υπάρχει ακόμα κι αν δεν την πληρώσατε

Αποζημίωση σωματικής βλάβης: τι δικαιούστε και γιατί δεν αρκεί το επιχείρημα «δεν ξοδεύτηκαν χρήματα»

Φανταστείτε ότι τραυματιστήκατε σε ένα τροχαίο ατύχημα που δεν φταίτε εσείς. Χρειάζεστε χειρουργείο, φροντίδα, και δεν μπορείτε να δουλέψετε. Κι όμως — το χειρουργείο δεν έγινε ακόμα επειδή δεν έχετε χρήματα. Η μητέρα σας σας φρόντισε δωρεάν. Πήρατε κάποιο κρατικό επίδομα για την αναπηρία σας.

Ο υπαίτιος ή η ασφαλιστική του εταιρεία σάς λέει: «Αφού δεν ξοδέψατε χρήματα, δεν σας οφείλουμε τίποτα.» Αυτή η λογική είναι λανθασμένη — και τα ελληνικά δικαστήρια την έχουν απορρίψει επανειλημμένα.

Αυτό που μετράει δεν είναι αν τα χρήματα ξοδεύτηκαν πραγματικά. Μετράει αν η ανάγκη υπήρχε.

Το χειρουργείο που δεν έγινε ακόμα

Ένας άνθρωπος έμεινε με σοβαρές ουλές μετά από τροχαίο. Τέσσερα χρόνια αργότερα δεν είχε κάνει πλαστική επέμβαση — όχι γιατί δεν ήθελε, αλλά γιατί δεν είχε τα χρήματα. Η ασφαλιστική εταιρεία ισχυρίστηκε πως η μεγάλη αναμονή αποδεικνύει ότι «δεν υπάρχει αληθινή πρόθεση» για χειρουργείο και ότι η αίτηση αποζημίωσης είναι «πρόωρη» αφού η δαπάνη δεν έχει γίνει.

Η λογική αυτή αναποδογυρίζει την πραγματικότητα. Η τετράχρονη αναμονή δεν αποδεικνύει έλλειψη πρόθεσης — αποδεικνύει έλλειψη χρημάτων. Κι αν για να αποζημιωθείς έπρεπε πρώτα να προπληρώσεις το χειρουργείο, ο νόμος θα ήταν παγίδα: θα τιμωρούσε ακριβώς αυτούς που πληγώθηκαν περισσότερο.

Η ερώτηση που έχει νόημα είναι μία: χρειάζεται η επέμβαση; Αν ναι, η αποζημίωση οφείλεται τώρα — όχι όταν βρεθούν τα χρήματα.

Η φροντίδα που παρείχε η οικογένεια

Ένας νέος άνδρας έμεινε με 90% αναπηρία μετά από ατύχημα — δεν μπορούσε να κάνει τίποτα μόνος του. Η μητέρα του τον φρόντισε επί πέντε χρόνια, 14 ώρες κάθε μέρα, χωρίς να πάρει ούτε ένα ευρώ. Η ασφαλιστική υποστήριξε πως αφού δεν πληρώθηκε κανείς, δεν υπήρξε δαπάνη, άρα δεν οφείλεται τίποτα.

Αλλά ο σωστός τρόπος να δει κανείς την κατάσταση είναι αντίστροφα: αν δεν υπήρχε η μητέρα, θα έπρεπε να προσληφθεί επαγγελματίας φροντιστής. Η ανάγκη ήταν υπαρκτή και συνεχής — απλώς καλύφθηκε από αγάπη αντί για χρήματα.

Η αγάπη της οικογένειας είναι δώρο στον παθόντα. Δεν μπορεί να γίνει δώρο και στον υπεύθυνο για τον τραυματισμό.

Το κρατικό επίδομα και τα χαμένα εισοδήματα

Ορισμένα άτομα με σοβαρή αναπηρία λαμβάνουν κρατικό επίδομα που προορίζεται αποκλειστικά για να πληρώνεται ο φροντιστής τους. Σε κάποιες υποθέσεις, οι ασφαλιστικές εταιρείες επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν αυτό το επίδομα για να μειώσουν αποζημίωση για εντελώς διαφορετικό πράγμα: τα εισοδήματα που έχασε ο παθών επειδή δεν μπορεί να εργαστεί.

Το επίδομα φροντίδας και ο χαμένος μισθός είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα με διαφορετικό σκοπό. Το ένα αντικαθιστά τον φροντιστή, το άλλο αντικαθιστά την εργασία. Δεν μπορεί το πρώτο να αφαιρεθεί από το δεύτερο — ακριβώς όπως δεν μπορεί η οικογενειακή φροντίδα να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για μικρότερη αποζημίωση.

Κάθε είδος αποζημίωσης εξετάζεται βάσει του δικού του σκοπού. Τίποτα δεν αφαιρείται από ένα κεφάλαιο για να ωφεληθεί ο υπαίτιος σε κάποιο άλλο.

Η αρχή που ενώνει όλα αυτά

Και στις τρεις περιπτώσεις η λογική του υπαιτίου ήταν η ίδια: «Αφού δεν ξοδεύτηκαν χρήματα — ή ξοδεύτηκαν για άλλο σκοπό — δεν υπάρχει ζημία να αποζημιώσουμε.» Αυτή η λογική απορρίπτεται.

Η ζημία δεν μετράται από τον τρόπο που αντιμετωπίστηκε. Μετράται από αυτά που χρειάστηκαν. Αν χρειάστηκε χειρουργείο, αποζημίωση οφείλεται. Αν χρειάστηκε φροντιστής, αποζημίωση οφείλεται. Και αν κάποιος άλλος κάλυψε αυτές τις ανάγκες — είτε από αγάπη είτε από κρατική πρόνοια — ο υπεύθυνος για τον τραυματισμό δεν μπορεί να επωφεληθεί από αυτό.

  • Η αποζημίωση για ιατρική φροντίδα οφείλεται ανεξάρτητα από το αν η θεραπεία έχει ήδη γίνει.
  • Αν ένας συγγενής σας φρόντισε δωρεάν, δικαιούστε αποζημίωση για αυτή τη φροντίδα — ο υπεύθυνος δεν γλιτώνει επειδή η οικογένειά σας βοήθησε.
  • Ένα επίδομα για συγκεκριμένο σκοπό δεν μπορεί να αφαιρεθεί από αποζημίωση για διαφορετικό σκοπό.

Το παρόν άρθρο έχει συγγραφεί από την Αικατερίνη Αναγνωστοπούλου, Δικηγόρο Αθηνών.

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη νομική συμβουλή.